zarządzanie I wyposażenie I technika e-AUTO SERVICE • CZUJNIKI POZIOMU POJAZDU (VLS - VEHICLE LEVEL SENSORS) • WENTYLACJA I FILTRACJA W LAKIERNI SAMOCHODOWEJ • OŚWIETLENIE I ERGONOMIA STANOWISKA LAKIERNICZEGO Nr 04/2026 m a n a g e r ISSN 1895-9253
W NUMERZE Wydawca E-Business Press Sp. z o. o. Al.Jerozolimskie 81/7.10 02-001 Warszawa biuro@e-businesspress.pl www.autoservicemanager.pl REKLAMA Paweł Mularski pawel.mularski@e-businesspress.pl PRENUMERATA biuro@e-businesspress.pl REDAKCJA Paweł Bronisz pawel.bronisz@e-businesspress.pl Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść materiałów reklamowych. Wydawca zastrzega sobie prawo do skrótów nadesłanych materiałów. Wszystkie prawa zastrzeżone. Przedruk w całości i części wyłącznie za zgodą Wydawcy. zarządzanie I wyposażenie I technika e-AUTO SERVICE • CZUJNIKI POZIOMU POJAZDU (VLS - VEHICLE LEVEL SENSORS) • WENTYLACJA I FILTRACJA W LAKIERNI SAMOCHODOWEJ • OŚWIETLENIE I ERGONOMIA STANOWISKA LAKIERNICZEGO Nr 04/2026 m a n a g e r ISSN 1895-9253 PULS BRANŻY 4 CZUJNIKI POZIOMU POJAZDU - (VLS - VEHICLE LEVEL SENSORS) 8 CHAT GPT W DIAGNOSTYCE USTEREK 12 AXALTA PUBLIKUJE GLOBALNY RAPORT POPULARNOŚCI KOLORÓW SAMOCHODOWYCH ZA ROK 2025 16 REKLAMA SPOŁECZNA - PLAC ZABAW LAKIERNIA 18 WENTYLACJA I FILTRACJA W LAKIERNI SAMOCHODOWEJ 25 OŚWIETLENIE I ERGONOMIA STANOWISKA LAKIERNICZEGO 34 AXALTA OGŁASZA PARTNERSTWO Z FIRMĄ ASPAARA WARSZTAT 36 CHIŃSKIE AUTA JUŻ W WARSZTATACH NOWOŚCI I WYDARZENIA 42 PRZEGLĄD NOWOŚCI
PULS BRANŻY 4 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 HELLA ROZSZERZA OFERTĘ O NOWĄ GRUPĘ PRODUKTOWĄ: CZUJNIKI POZIOMU POJAZDU (VLS - VEHICLE LEVEL SENSORS) HELLA, marka należąca do Forvia, ogłasza wprowadzenie do oferty nowej grupy produktowej – Vehicle Level Sensors (VLS), znanych również jako czujniki poziomu pojazdu lub right height sensors. Pierwsze produkty (20 referencji) są już dostępne do zamówień poprzez dystrybutorów, a kolejne będą sukcesywnie dodawane w nadchodzących tygodniach. W sumie linia obejmie około 70 nowych numerów, wywodzących się bezpośrednio z seryjnej produkcji OEM HELLA. NOWOCZESNE CZUJNIKI - KLUCZ DO KOMFORTU I BEZPIECZEŃSTWA Czujniki poziomu pojazdu HELLA to precyzyjne elementy montowane w pobliżu zawieszenia, których zadaniem jest dokładny pomiar ugięcia zawieszenia względem osi pojazdu. Rejestrują one ruch zawieszenia i przetwarzają go na sygnał elektryczny. W zależności od konstrukcji wykorzystują technologię magnetyczną, optyczną lub pojemnościową, co zapewnia wysoką dokładność i długotrwałą niezawodność.
PULS BRANŻY 5 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 Czujniki stanowią kluczowy element takich systemów, jak: • automatyczne poziomowanie reflektorów, które zapobiega oślepianiu innych uczestników ruchu; • zawieszenie o zmiennej charakterystyce poprawiające komfort jazdy; • systemy bezpieczeństwa i wsparcia kierowcy wymagające precyzyjnej informacji o położeniu nadwozia. Dlaczego czujniki poziomu pojazdu są wymieniane? Czujniki te pracują w trudnych warunkach — są narażone na wilgoć, zabrudzenia drogowe, sól, zmiany temperatur oraz ciągłe obciążenia związane z pracą zawieszenia. Z tego powodu z czasem mogą ulec zużyciu lub uszkodzeniu. Do najczęstszych przyczyn wymiany należą: • korozja elementów mechanicznych czujnika lub jego dźwigni, • uszkodzenia wiązki lub złączy, • wewnętrzne zużycie czujnika prowadzące do nieprawidłowych odczytów, • błędy w systemach poziomowania świateł lub zawieszenia zgłaszane przez sterownik. Wymiana niesprawnego czujnika przywraca prawidłowe działanie systemów bezpieczeństwa i eliminuje błędy diagnostyczne.
PULS BRANŻY 6 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 Ponad 70 referencji – szybka i stabilna dostępność Wprowadzana linia VLS obejmuje produkty pochodzące bezpośrednio z seryjnej produkcji HELLA, co gwarantuje najwyższą jakość, pełną zgodność z wyposażeniem OE oraz bardzo wysoką trwałość. Dzięki szerokiemu portfolio obejmującemu ponad 70 pozycji, klienci mogą liczyć na szybką dostępność i efektywne pokrycie rynku pojazdów europejskich, azjatyckich i amerykańskich. HELLA – PEWNOŚĆ JAKOŚCI I PARTNERSTWO NA LATA Uruchomienie nowej grupy produktowej (Vehicle Level Sensors) to kolejny krok w rozszerzaniu oferty elektroniki pojazdowej HELLA. Bazując na wieloletnim doświadczeniu w produkcji seryjnej i zaawansowanych technologiach pomiarowych, marka dostarcza rozwiązania, które zwiększają komfort jazdy, poprawiają bezpieczeństwo i wspierają nowoczesną motoryzację. Dodatkowe informacje: Czujnik poziomu zawieszenia – diagnostyka i naprawa | HELLA Regulacja zasięgu świateł - funkcja i awarie | HELLA
PULS BRANŻY 7 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026
PULS BRANŻY 8 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 CHAT GPT W DIAGNOSTYCE USTEREK. CO TO OZNACZA DLA WARSZTATÓW I KIEROWCÓW? Sztuczna inteligencja coraz śmielej wchodzi do świata motoryzacji i realnie zmienia reguły gry. Daje kierowcom dostęp do wiedzy, która jeszcze niedawno była domeną specjalistów, a warsztaty stawia w nowej rzeczywistości. Pojawia się też kolejny „uczestnik rozmowy” – właściciel auta wyedukowany przez ChatGPT. Jak to wszystko wpływa na codzienną pracę mechanika? Jeszcze kilka lat temu internetowe porady mechaniczne traktowano z dużym dystansem. Dziś dla wielu kierowców to właśnie sztuczna inteligencja staje się pierwszym źródłem wiedzy o problemach z samochodem i ten trend będzie tylko rósł. AI nie tylko tłumaczy objawy i podpowiada możliwe przyczyny usterek, ale też jest pomocne w przygotowaniu użytkowników do rozmowy z mechanikiem. Zmienia się podejście do napraw: jedni zaczynają zadawać bardziej konkretne pytania, inni zastanawiają się, czy w ogóle muszą jechać do mechanika, a jeśli już jadą to często wchodzą w rolę „ekspertów”. Problem w tym, że AI potrafi podawać nieprawdziwe informacje, co szybko weryfikuje rzeczywistość serwisowa. Mechanicy nie mają więc wyboru – będą musieli nauczyć się funkcjonować w świecie, w którym klient przyjeżdża nie tylko z usterką, ale też z gotową diagnozą.
PULS BRANŻY 9 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 Prostsze naprawy po stronie kierowców Szeroki dostęp do skondensowanej i przestępnie podanej przez Chata GPT wiedzy sprawi, że część prostych czynności serwisowych kierowcy będą częściej wykonywać samodzielnie, szczególnie w starszych autach z dość prostą mechaniką. - Wymiana filtra kabinowego, powietrza czy świec zapłonowych to czynności, które przy dobrym instruktażu nie są dziś problemem dla świadomego użytkownika - zauważa Adam Lehnort, ekspert należącej do firmy Moto-Profil sieci ProfiAuto. - Bardziej zaawansowani hobbyści, wspierani przez AI i instrukcje wideo z mediów społecznościowych, mogą pokusić się także o wymianę klocków tarcz hamulcowych, drążków kierowniczych, łączników stabilizatora czy tulei wahaczy. To oznacza, że warsztaty mogą stracić część klientów w obszarze najprostszych usług. Z drugiej strony kierowcy, którzy sami coś robią przy aucie, często lepiej rozumieją jego stan i szybciej reagują, gdy pojawia się poważniejszy problem - dodaje ekspert. Naprawy eksperckie i bariery dostępu Równolegle rośnie drugi obszar – naprawy eksperckie, bez których nowoczesna motoryzacja nie jest w stanie funkcjonować. Samochody stają się coraz bardziej skomplikowane, a dostęp do danych technicznych i systemów pojazdu w coraz większym stopniu jest kontrolowany i ograniczany przez producentów. - Dziś, żeby naprawić nowoczesne auto, nie wystarczą już sama wiedza i doświadczenie. Oprócz specjalistycznych narzędzi potrzebne są certyfi-
PULS BRANŻY 10 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 katy uwierzytelniające oraz procedury takie jak Pass Through czy certyfikat SERMI. Te rozwiązania umożliwiają dostęp do systemów bezpieczeństwa, sterowników i pozwalają na kompleksową naprawę, ale są płatne i wymagają spełnienia konkretnych warunków. Coraz częściej nawet prosta operacja serwisowa wymaga zalogowania się mechanika, aby samochód „rozpoznał”, że naprawę wykonuje uprawniony profesjonalista. ChatGPT może pomóc użytkownikowi zrozumieć problem, ale nie zastąpi drogich narzędzi diagnostycznych ani dostępu do fabrycznych danych, bez których naprawa jest po prostu niemożliwa - zaznacza Adam Lehnort. AI jako wsparcie mechanika Dla warsztatów sztuczna inteligencja nie jest zagrożeniem, lecz realnym wsparciem. Nowoczesne urządzenia diagnostyczne już dziś wykorzystują algorytmy do analizy błędów, porównywania danych z tysiącami podobnych przypadków i sugerowania możliwych ścieżek naprawy. AI potrafi skrócić czas diagnostyki i szybciej doprowadzić do sedna problemu. - W przyszłości serwisy będą coraz bardziej cyfrowe – oparte na danych, precyzyjnej analizie i systemach, a coraz mniej na metodzie prób i błędów. Rola mechanika będzie ewoluować w stronę specjalisty, który łączy wiedzę techniczną z umiejętnością pracy z zaawansowanymi narzędziami cyfrowymi. To właśnie na styku doświadczenia człowieka i możliwości sztucznej inteligencji będzie rozgrywać się przyszłość motoryzacji. AI może podpowiedzieć rozwiązanie, ale bez kompetencji mechanika,
PULS BRANŻY 11 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 umiejętności analizy przypadku i realnej oceny sytuacji, takie podpowiedzi mogą prowadzić do decyzji rozmijających się z rzeczywistością - podkreśla Lehnort. Diagnostyka AI a rzeczywistość serwisowa Sztuczna inteligencja stale się rozwija i już dziś może być pomocna przy wstępnej weryfikacji usterek. Trzeba jednak mieć świadomość, że ma tendencję do tzw. halucynacji, czyli generowania nieprawdziwych informacji. Bez krytycznego myślenia łatwo więc otrzymać błędną diagnozę. - Do serwisu przyjechał klient, który zlecił wymianę koła dwumasowego wraz ze sprzęgłem, ponieważ podczas ruszania pojazd wpadał w wibracje. Taką rekomendację otrzymał od ChatGPT. Okazało się jednak, że w tym modelu w ogóle nie występuje koło dwumasowe, a przyczyną drgań była uszkodzona poduszka silnika. Co prawda podobne objawy może dawać także zużyte koło dwumasowe, ale w tym przypadku diagnoza była po prostu błędna - podsumowuje ekspert sieci ProfiAuto. AI może być wartościowym wsparciem w pracy warsztatu, ale nie zastąpi jednak wiedzy, doświadczenia i odpowiedzialności mechanika. Ostateczna diagnoza zawsze powinna należeć do człowieka, który potrafi połączyć dane z rzeczywistością. Granica między cyfrową podpowiedzią, a ludzkim osądem będzie jednym z najważniejszych wyzwań nowoczesnej motoryzacji. O ProfiAuto i Moto-Profil: ProfiAuto to największa w Polsce i jedna z największych w Europie Środkowo-Wschodniej sieć niezależnych hurtowni i sklepów motoryzacyjnych. Niemal 270 partnerów handlowych oferuje w jej ramach części i akcesoria renomowanych dostawców do wszystkich typów samochodów osobowych; obecnie dostarczają oni komponenty motoryzacyjne do ponad 3500 warsztatów działających pod szyldem ProfiAuto Serwis. Na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat sieć wprowadziła pionierskie rozwiązania technologiczne w branży warsztatowej, jak pierwszy w Polsce, nowoczesny katalog online z częściami i akcesoriami motoryzacyjnymi. Partnerzy sieci ProfiAuto są także dystrybutorami marek własnych ProfiAuto: ProfiPower, OYODO oraz JPN. Sieć ProfiAuto należy do powstałej w 1993 roku firmy Moto-Profil Sp. z o.o., jednego z największych oraz najdłużej działających dystrybutorów części i akcesoriów motoryzacyjnych na polskim rynku. Moto-Profil jest członkiem TEMOT International, międzynarodowej sieci zrzeszającej największych dystrybutorów części motoryzacyjnych na świecie oraz jej krajowego odpowiednika – Stowarzyszenia Dystrybutorów Części Motoryzacyjnych (SDCM). By dowiedzieć się więcej, zapraszamy na: www.profiauto.pl www.moto-profil.pl
PULS BRANŻY 12 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 AXALTA PUBLIKUJE GLOBALNY RAPORT POPULARNOŚCI KOLORÓW SAMOCHODOWYCH ZA ROK 2025 Najdłużej publikowany i najbardziej kompleksowy raport branżowy potwierdza, że kolory neutralne nadal dominują w świecie kolorów samochodowych Axalta (NYSE: AXTA), wiodący globalny producent farb i lakierów, opublikowała 73. edycję Global Automotive Color Popularity Report. Dokument przedstawia aktualny obraz trendów kolorystycznych w motoryzacji w 2025 roku, w którym – podobnie jak w latach poprzednich – dominowały biel, szarość i czerń. Raport, publikowany nieprzerwanie od 1953 roku, jest najdłużej wydawanym i najbardziej kompleksowym zestawieniem dotyczącym kolorów w branży motoryzacyjnej. Globalny raport popularności kolorów samochodowych za rok 2025 firmy Axalta pokazuje ewolucję trendów, a nie gwałtowne zmiany – kolory neutralne nadal zdecydowanie przeważają na rynku. Biel utrzymała pozycję lidera z wynikiem 29%, za nią znalazły się czerń (23%) oraz szarość (22%). Dane te potwierdzają niezmienne zainteresowanie czystym, ponadczasowym designem. Srebrny odnotował spadek udziału do poziomu 7%, natomiast kolor niebieski utrzymał się na poziomie 6%, umacniając swoją pozycję jako najpopularniejszy kolor chromatyczny. Wyniki te wskazują na ciągłe zainteresowanie bardziej subtelnymi, nasyconymi odcieniami. Kolory takie jak czerwony, brązowy/beżowy, zielony oraz żółty/złoty pozostają niszowymi, lecz konsekwentnie obecnymi wyborami na globalnym rynku.
PULS BRANŻY 13 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 „Tegoroczny raport pokazuje jednocześnie, że to kolory neutralne nadal definiują główny nurt estetyki motoryzacyjnej, nawet w obliczu rosnącego zainteresowania wykończeniami nadającymi pojazdom większą głębię, dynamikę i indywidualny charakter” – powiedział Dr. Lei Qiao, Vice President - Technology, Mobility Coatings w firmie Axalta. „Obraz rynku w 2025 roku wskazuje na przywiązanie do prostoty, przy jednoczesnym otwarciu na wyrafinowaną ekspresję kolorystyczną i nowoczesne efekty wykończenia”. Raport uwzględnia także niewielkie różnice w preferencjach kolorystycznych w poszczególnych regionach świata: • Ameryka Północna: Biel pozostaje najpopularniejszym kolorem (31%), choć jej udział nieznacznie spadł w porównaniu z 2024 rokiem wraz ze wzrostem zainteresowania kolorami chromatycznymi. Coraz większą popularnością cieszą się odważniejsze wybory – niebieski osiągnął 10%, a czerwony 7%, co odzwierciedla rosnącą potrzebę personalizacji i wyróżnienia się. • Ameryka Południowa: Biel pozostaje liderem z wynikiem 35%, doceniana za praktyczne właściwości i funkcjonalność w cieplejszych warunkach klimatycznych. Srebro zwiększyło swój udział do 14%, a niebieski do 7%, co potwierdza rosnące zainteresowanie nowoczesnymi, eleganckimi kolorami. Szarość (23%) i czerwień (4%) uzupełniają zestawienie, które coraz wyraźniej zmierza w stronę jaśniejszych, świeższych odcieni. • Europa: Najpopularniejszym kolorem w Europie pozostaje szary (26%), który nieznacznie umocnił swoją pozycję względem 2024 roku, odzwierciedlając utrzymującą się preferencję regionu dla wyrafinowanego, stonowanego designu. Biel (25%) i czerń (22%) również zachowują silną pozycję, współtworząc paletę harmonizującą z nowoczesnym, minimalistycznym stylem europejskich samochodów. • Azja: Region ten coraz wyraźniej skłania się ku bardziej wyrazistym kolorom. Udział żółtego i złotego wzrósł do 4%, zielonego do 3%, a intensywnych odcieni – takich jak pomarańczowy czy fioletowy – do 2%. Na dynamicznie rozwijającym się rynku pojazdów elektrycznych nasycone barwy pomagają markom budować rozpoznawalność, mimo że czerń również zyskała popularność, osiągając poziom 26%. „Dzięki autorskiej technologii żywic firma Axalta tworzy i dostarcza wyjątkowo szeroką paletę kolorów, precyzyjnie dopasowaną do potrzeb różnych rynków, kultur i warunków klimatycznych. Jednocześnie jest to fundament, który pozwala nam spełniać najwyższe standardy jakości, wydajności oraz zrównoważonego rozwoju.” – powiedział Dr. Robert Roop, SVP and Chief Technology Officer w firmie Axalta.
PULS BRANŻY 14 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 Każdego roku Axalta analizuje dane dotyczące produkcji samochodów z kluczowych regionów oraz największych rynków motoryzacyjnych na świecie, tworząc globalne rankingi popularności kolorów, identyfikując trendy regionalne oraz wskazując aktualne preferencje rynkowe. Raport prezentuje 10 najpopularniejszych przestrzeni kolorystycznych w motoryzacji i pokazuje, jak preferencje dotyczące kolorów ewoluują na rynkach globalnych. Aby dowiedzieć się więcej, odwiedź stronę www.refinish.axalta.eu.
PULS BRANŻY 15 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026
16 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 REKLAMA SPOŁECZNA PLAC ZABAW Naszym marzeniem – i marzeniem naszych dzieci – jest stworzenie bezpiecznego, dostosowanego do ich potrzeb placu zabaw dla dzieci i młodzieży w spektrum autyzmu. Coraz wyraźniej widzimy, jak bardzo naszym uczniom potrzebna jest przestrzeń do bezpiecznego ruchu, wyciszenia i terapii na świeżym powietrzu. Nie chodzi o zwykły plac zabaw, ale o miejsce zaprojektowane z myślą o realnych potrzebach dzieci w spektrum – takie, które będzie wspierać ich rozwój, terapię i codzienne funkcjonowanie. Dla dzieci w spektrum autyzmu odpowiednio zaplanowana przestrzeń na zewnątrz ma ogromne znaczenie terapeutyczne. Plac zabaw może wspierać integrację sensoryczną, pomagać w regulacji bodźców, rozwijać koordynację ruchową, równowagę i planowanie motoryczne. Ruch na świeżym powietrzu oraz kontakt z naturą sprzyjają obniżaniu napięcia, regulowaniu emocji i poprawie koncentracji. Chcemy stworzyć miejsce, w którym dzieci będą mogły poruszać się w bezpieczny i przewidywalny sposób, wyciszyć się i odpocząć od nadmiaru bodźców, uczestniczyć w zajęciach terapeutycznych na świeżym powietrzu, budować relacje w swoim tempie oraz doświadczać radości z aktywności i poczucia sprawczości. Taki plac zabaw będzie naturalnym uzupełnieniem codziennej pracy edukacyjnej i terapeutycznej prowadzonej w naszej szkole, a dla wielu uczniów stanie się jedną z niewielu przestrzeni, w których czują się swobodnie i bezpiecznie. Koszt realizacji tej inwestycji przekracza nasze obecne możliwości finansowe, dlatego zwracamy się z prośbą o wsparcie. Każda wpłata przybliża nas do spełnienia marzenia dzieci o miejscu, które realnie wpłynie na jakość ich codziennego życia i rozwoju. Wspierając Fundację „Lepszy Start”, warto pamiętać, że darowizny można odliczyć od podatku.
17 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 REKLAMA SPOŁECZNA Dane do wpłat: Fundacja „Lepszy Start” ul. Radości 2, 05-808 Parzniew nr konta: 93 1090 2398 0000 0001 1065 0076 KRS: 0000317555 Wierzymy, że dzięki wspólnemu zaangażowaniu możemy stworzyć przestrzeń, która stanie się dla dzieci w spektrum autyzmu miejscem rozwoju, terapii, spokoju i radości. Pozdrawiam serdecznie, Agnieszka Kuruliszwili Dyrektor Fundacji Lepszy Start Zespół Szkół dla dzieci i młodzieży z zaburzeniami ze spektrum autyzmu "Przylądek" ul. Radości 2 05-808 Parzniew tel. 694 48 50 45 mail: agnieszka.kuruliszwili@przyladek.org.pl
18 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 WENTYLACJA I FILTRACJA W LAKIERNI SAMOCHODOWEJ Bezpieczeństwo, normy i praktyka, która naprawdę wpływa na jakość pracy W dobrze prowadzonej lakierni wentylacja nie jest dodatkiem do kabiny, tylko jednym z filarów całego procesu. To od niej zależy nie tylko bezpieczeństwo pracowników i zgodność z wymaganiami BHP czy ATEX, ale również jakość powłoki, stabilność warunków pracy i koszty eksploatacji. Dla właściciela lakierni sprawa jest więc prosta: źle zaprojektowany lub źle utrzymany system wentylacji zawsze wcześniej czy później zaczyna kosztować. Najpierw jakością, potem czasem, a na końcu pieniędzmi. Dobra wentylacja to nie luksus, tylko podstawa W branży lakierniczej łatwo skupić się na pistolecie, materiale, recepturze czy technice aplikacji. Tymczasem nawet najlepszy lakiernik nie osiągnie powtarzalnych efektów, jeśli pracuje w środowisku z niestabilnym przepływem powietrza, zanieczyszczonym nawiewem albo nieskutecznym odciągiem mgły lakierniczej. To właśnie wentylacja odpowiada za to, czy overspray zostanie szybko usunięty ze strefy roboczej, czy też zacznie krążyć po kabinie i osiadać na świeżej powłoce. Odpowiada również za ograniczenie narażenia pracowników na niebezpieczne substancje, w tym lotne związki organiczne i składniki materiałów 2K. Z punktu widzenia właściciela warsztatu dobrze działający system wentylacyjny to po prostu większa przewidywalność procesu. Jak powinien wyglądać skuteczny system w lakierni Najważniejsza zasada brzmi: wentylację trzeba projektować jako system, a nie zestaw przypadkowo dobranych elementów. Sama kabina nie załatwia sprawy. Dopiero połączenie odpowiedniego nawiewu, wyciągu, filtracji, bilansu ciśnień, automatyki i serwisu daje efekt, którego oczekuje profesjonalna lakiernia. LAKIERNIA
19 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 W praktyce warsztatowej najwyżej oceniane pod względem jakości wykończenia są kabiny z przepływem pionowym lub półpionowym, czyli downdraft i semi-downdraft. W takich układach powietrze prowadzone jest w sposób, który skuteczniej odciąga mgłę lakierniczą z dala od lakierowanego elementu. To ważne szczególnie tam, gdzie liczy się wysoka powtarzalność efektu i ograniczenie liczby poprawek. Nie oznacza to jednak, że tańsze układy typu crossdraft są z definicji złe. Mogą być sensownym rozwiązaniem w określonych warunkach, ale są bardziej wrażliwe na błędy projektowe i eksploatacyjne. Im słabiej kontrolowany kierunek przepływu, tym większe ryzyko, że pył i overspray będą wracały na detal albo pogarszały warunki pracy operatora. Sam wentylator nie wystarczy Jednym z najczęstszych błędów inwestycyjnych jest patrzenie na wentylację wyłącznie przez pryzmat wydajności wentylatora. W rzeczywistości nie chodzi o to, aby powietrza było „dużo”, tylko o to, aby przepływ był równomierny, stabilny i przewidywalny. W kabinie lakierniczej liczy się jednorodność strumienia powietrza. Jeżeli w jednym miejscu przepływ jest zbyt słaby, a w innym zbyt agresywny, pojawiają się problemy z unoszeniem zanieczyszczeń, nierównym schnięciem, osiadaniem pyłu i niekomfortową pracą operatora. To dlatego poprawny projekt powinien uwzględniać nie tylko samą kubaturę kabiny, ale też rzeczywiste obciążenie pracą, rodzaj stosowanych materiałów, częstotliwość cykli oraz organizację całego zakładu, w tym stref przygotowawczych i mieszalni. Jakie filtry wybrać do profesjonalnej kabiny W lakierni nie istnieje jeden uniwersalny filtr, który rozwiązuje wszystkie problemy. Skuteczna filtracja zawsze opiera się na podziale funkcji. Inny filtr odpowiada za ochronę nawiewu, inny za zatrzymywanie oversprayu, a jeszcze inny może odpowiadać za ograniczanie emisji zapachów i lotnych związków organicznych. Na pierwszym etapie najczęściej stosuje się filtry wstępne. Ich zadaniem jest zatrzymywanie większych zanieczyszczeń i ochrona kolejnych stopni filtracji. To zazwyczaj włókniny lub media poliestrowe, często stosowane jako podstawowe zabezpieczenie układu nawiewnego. Wyżej w hierarchii znajdują się filtry dokładne, na przykład kieszeniowe lub kasetowe. To one odpowiadają za lepszą czystość powietrza nawiewanego do kabiny. W praktyce mają ogromne znaczenie tam, gdzie właściciel oczekuje wysokiej jakości wykończenia i chce ograniczyć liczbę wtrąceń w lakierze bezbarwnym. Na wyciągu pracują z kolei filtry typu paint stop, fiberglass, papier fałdowy albo inne media przeznaczone do wychwytywania mgły lakierniczej. Ich podstawową rolą jest ochrona kanałów, wentylatorów i otoczenia przed LAKIERNIA
20 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 oversprayem. To właśnie one decydują o tym, czy wyciąg usuwa cząstki skutecznie, czy też układ zaczyna się szybko zatykać i tracić sprawność. Filtry HEPA są rozwiązaniem specjalistycznym. W niektórych konfiguracjach mają sens, ale nie są obowiązkowym standardem dla każdej lakierni samochodowej. Bardzo często większy efekt daje poprawa szczelności kabiny, uporządkowanie obiegu powietrza i lepsza organizacja serwisu niż inwestycja w filtrację klasy premium bez usunięcia podstawowych problemów. Osobną kategorią są filtry węglowe, stosowane tam, gdzie trzeba ograniczać LZO i zapachy. Warto jednak pamiętać, że filtr węglowy nie zastępuje sprawnej wentylacji ani poprawnej filtracji mechanicznej. Jest dodatkiem do systemu, a nie remedium na błędy projektowe. Jak rozpoznać, że filtry są już do wymiany Wielu użytkowników nadal wymienia filtry „na wyczucie” albo według kalendarza. To podejście coraz częściej okazuje się zbyt prymitywne jak na wymagania nowoczesnej lakierni. Filtr może wyglądać jeszcze przyzwoicie, a jednocześnie mieć już tak duży spadek przepływu, że zaczyna psuć jakość pracy całego układu. Najbardziej typowe sygnały zużycia to spadek wydajności wentylacji, większa ilość mgły w kabinie, wzrost zapylenia, pogorszenie jakości powłoki, dłuższe schnięcie albo wyraźne zmiany pracy wentylatorów. W praktyce najlepszym rozwiązaniem jest regularna kontrola różnicy ciśnień i prowadzenie prostego rejestru eksploatacyjnego. Taki dziennik pozwala szybko zauważyć, czy filtry zaczynają kończyć się szybciej niż wcześniej, co często jest pierwszym sygnałem problemów z organizacją pracy lub doborem mediów. Prawo i normy: czego nie wolno lekceważyć W Polsce temat wentylacji w lakierni najczęściej pojawia się w kontekście BHP, ATEX i emisji LZO. To słuszne podejście, ale warto podkreślić, że przepisy nie są jedynie formalnością. One opisują realne zagrożenia obecne w procesie lakierniczym. Z jednej strony mamy atmosfery potencjalnie wybuchowe i konieczność właściwego doboru urządzeń do pracy w strefach zagrożenia. Z drugiej strony dochodzą wymagania związane z bezpieczeństwem pracowników i eksploatacją kabin jako urządzeń technicznych. Trzecia warstwa to środowisko, czyli emisje lotnych związków organicznych, pomiary i obowiązki sprawozdawcze. Dla właściciela lakierni najrozsądniejsze jest więc jedno podejście: każdą inwestycję w kabinę, modernizację wentylacji czy zmianę układu filtracji warto analizować jednocześnie pod kątem jakości, bezpieczeństwa i zgodności formalnej. Próba „osobnego” traktowania tych tematów zwykle kończy się późniejszymi poprawkami. LAKIERNIA
21 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 Czy warto inwestować w monitoring jakości powietrza Jeszcze kilka lat temu automatyczne monitorowanie parametrów powietrza w lakierni było traktowane jako rozwiązanie dla największych zakładów. Dziś takie systemy stają się coraz bardziej dostępne i coraz częściej są uznawane za praktyczne narzędzie zarządzania. Największy sens ma monitoring tych parametrów, które realnie wpływają na proces: różnicy ciśnień, przepływu powietrza, temperatury, wilgotności, obciążenia filtrów i – tam, gdzie to potrzebne – również stężenia VOC. Dobrze wdrożony system pozwala wcześniej wykrywać zapychanie filtrów, utratę równowagi ciśnień czy pogorszenie warunków aplikacji. Dzięki temu właściciel nie reaguje dopiero wtedy, gdy pojawiają się poprawki lakiernicze albo problemy zdrowotne personelu. To nie jest gadżet. To narzędzie, które może ograniczyć przestoje, poprawić powtarzalność jakości i uporządkować serwis. Najczęstsze błędy w projektowaniu wentylacji Jednym z najczęstszych błędów jest dobór systemu wyłącznie według ceny zakupu. Tani układ, który później generuje większe zużycie filtrów, wyższą liczbę poprawek i gorsze warunki pracy, bardzo szybko przestaje być tani. Drugim częstym problemem jest mieszanie funkcji poszczególnych filtrów. Filtr wyciągowy nie zastąpi porządnej filtracji nawiewu, a filtr węglowy nie rozwiąże problemu źle wychwytywanego oversprayu. Trzeci błąd to brak monitoringu różnicy ciśnień i serwisowania układu na podstawie rzeczywistych parametrów pracy. W praktyce spotyka się też zbyt słabą szczelność instalacji, źle poprowadzone kanały, nieprzemyślany balans nawiewu i wyciągu oraz pomijanie wpływu stref przygotowawczych na czystość całego obiektu. A przecież kurz nie pojawia się w kabinie sam z siebie – bardzo często przychodzi tam z zewnątrz. Co grozi przy niewłaściwej wentylacji Skutki źle działającej wentylacji są podwójne. Po pierwsze, rośnie ryzyko zdrowotne dla pracowników. Mowa nie tylko o pyle czy zapachach, ale również o narażeniu na bardziej niebezpieczne składniki materiałów lakierniczych, w tym izocyjaniany obecne w wielu systemach 2K. Po drugie, cierpi jakość naprawy. W praktyce oznacza to więcej wtrąceń, większe ryzyko matowienia, problemy z rozlewnością, gorszą powtarzalność i rosnącą liczbę poprawek. Dla właściciela lakierni to bardzo konkretne straty: dodatkowy materiał, dodatkowy czas pracy i słabsza rentowność zlecenia. Dobra praktyka zaczyna się od myślenia systemowego Najlepiej funkcjonujące lakiernie nie traktują wentylacji i filtracji jako kosztu technicznego, tylko jako element kontroli jakości. To bardzo ważna różnica. Gdy właściciel patrzy na system w ten sposób, inaczej podejmuje decyzje LAKIERNIA
22 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 zakupowe, inaczej planuje serwis i szybciej dostrzega zależność między stanem instalacji a wynikiem finansowym zakładu. W praktyce warto trzymać się kilku prostych zasad. Typ kabiny powinien być dobrany do rzeczywistego profilu pracy. Filtry trzeba dobierać etapowo, zgodnie z ich funkcją. Wymian nie należy planować wyłącznie „na datę”, lecz na podstawie odczytów i obserwacji procesu. A każda modernizacja powinna być oceniana nie tylko pod kątem ceny, ale też bezpieczeństwa, jakości i zgodności z wymaganiami formalnymi. PODSUMOWANIE W profesjonalnej lakierni dobra wentylacja nie ma być po prostu mocna. Ma być policzona, przewidywalna, szczelna, monitorowana i łatwa w serwisie. Tylko wtedy realnie wspiera biznes: poprawia jakość powłok, ogranicza ryzyko zdrowotne, zmniejsza liczbę poprawek i ułatwia spełnienie wymagań prawnych. Fot. ekolakiernie.pl LAKIERNIA
23 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 WYMOGI PRAWNE LAKIERNI A WENTYLACJA – ŚCIĄGAWKA DLA PRAKTYKÓW Wentylacja w lakierni samochodowej jest jednocześnie tematem technicznym, BHP-owym, przeciwwybuchowym i środowiskowym. W praktyce właściciel lakierni powinien sprawdzić pięć obszarów: ATEX, REACH dla diizocyjanianów, zgodność produktów z VOC 2004/42/WE, obowiązki emisyjne oraz aktualne odniesienie pomiarów do NDS/ NDN. (EUR-Lex) 1. ATEX: strefy, urządzenia, dokument i oznakowanie Jeżeli w lakierni mogą występować atmosfery wybuchowe tworzone przez gazy, pary, mgły albo pyły, trzeba sklasyfikować strefy zagrożenia wybuchem: 0/1/2 dla gazów, par i mgieł oraz 20/21/22 dla pyłów. Dobór urządzeń musi odpowiadać wymaganiom ATEX, czyli dyrektywie 2014/34/UE dla urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w atmosferach potencjalnie wybuchowych. Równolegle dyrektywa 1999/92/WE wymaga ochrony pracowników, sporządzenia dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem oraz oznakowania miejsc wejścia do stref zagrożonych wybuchem. (EUR-Lex) 2. REACH 2020/1149: diizocyjaniany tylko po szkoleniu Jeżeli lakiernia używa produktów zawierających diizocyjaniany, przed zastosowaniem przemysłowym lub profesjonalnym pracownicy muszą przejść odpowiednie szkolenie. Rozporządzenie 2020/1149 wprowadziło również obowiązek umieszczania na etykiecie informacji, że od 24 sierpnia 2023 r. przed użyciem wymagane jest odpowiednie przeszkolenie. Ukończenie szkolenia trzeba dokumentować, a samo szkolenie powinno być odnawiane co najmniej raz na 5 lat. (EUR-Lex) 3. VOC 2004/42/WE: kupuj i ewidencjonuj produkty zgodne Dyrektywa 2004/42/WE ogranicza zawartość LZO w określonych farbach, lakierach i produktach do renowacji pojazdów. Dla lakierni oznacza to konieczność kupowania produktów z właściwych kategorii refinish i pilnowania, by ich maksymalna zawartość VOC w stanie gotowym do użycia mieściła się w obowiązujących limitach. Z praktycznego punktu widzenia warto prowadzić porządną ewidencję zakupów i stosowania materiałów, bo to ułatwia wykazanie zgodności podczas kontroli i późniejsze rozliczenia środowiskowe. (EUR-Lex) LAKIERNIA
24 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 4. Emisje: zgłoszenie albo pozwolenie, a KOBiZE trzeba sprawdzić osobno Instalacja lakiernicza emitująca gazy lub pyły do powietrza może wymagać zgłoszenia albo pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza — zależnie od rodzaju instalacji i skali emisji. W praktyce branżowej często używa się orientacyjnego progu 1 t/rok jako punktu odniesienia przy ocenie, czy wchodzimy w reżim „pozwoleniowy”, ale ten próg trzeba zawsze zweryfikować u właściwego organu dla konkretnej instalacji. Osobno trzeba ocenić obowiązki sprawozdawcze wobec KOBiZE; w praktyce branżowej często przywołuje się poziom 500 kg LZO/rok jako próg roboczy dla lakierni, ale to również należy potwierdzić dla własnego przypadku i aktualnego sposobu raportowania. (Biznes.gov.pl) Warto też pamiętać, że przy instalacjach z LZO przepisy pomiarowe mogą wejść na wyższy poziom rygoru: materiały KOBiZE przypominają, że ciągłe pomiary emisji LZO prowadzi się, gdy z jednego komina do powietrza wprowadzane są LZO w ilości nie mniejszej niż średnio 10 kg/h, a przy emisji do 10 kg/h stosuje się pomiary okresowe, wykonywane raz na rok. (Krajowa Baza Emisji) 5. NDS/NDN: porównuj pomiary z aktualną tabelą, nie ze starym wydrukiem Ocena skuteczności wentylacji nie powinna kończyć się na odczycie z manometru albo subiektywnym odczuciu operatora. Jeżeli w środowisku pracy występują czynniki chemiczne lub pyłowe, wyniki pomiarów trzeba odnosić do aktualnych wartości NDS/NDN. Podstawą pozostaje rozporządzenie z 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, ale było ono później nowelizowane, w tym w 2024 r., dlatego w praktyce należy zawsze pracować na bieżącej tabeli. Pomocniczo można korzystać z aktualnych zestawień CIOP. (ISAP) Co powinien sprawdzić właściciel lakierni W praktyce checklista jest prosta: klasyfikacja stref ATEX i dobór urządzeń, aktualny dokument zabezpieczenia przed wybuchem i oznakowanie wejść do stref, ważność szkoleń diizocyjanianowych i dowody ich odbycia, zgodność kupowanych materiałów z VOC 2004/42/WE, status formalny instalacji pod kątem zgłoszenia lub pozwolenia, obowiązki KOBiZE oraz porównanie wyników pomiarów środowiska pracy z aktualnymi wartościami NDS/NDN. To minimum, od którego warto zacząć każdą modernizację wentylacji w lakierni. (EUR-Lex) LAKIERNIA
25 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 LAKIERNIA OŚWIETLENIE I ERGONOMIA STANOWISKA LAKIERNICZEGO – KOMPLEKSOWA STRATEGIA DOBORU, NORMY TECHNICZNE ORAZ PRAKTYKA WARSZTATOWA Współczesny serwis blacharsko-lakierniczy ewoluował z rzemieślniczego warsztatu w zaawansowane technologicznie centrum procesowe, w którym ostateczna jakość usługi jest wypadkową precyzyjnej chemii, zaawansowanej aparatury natryskowej oraz środowiska pracy. W tym ekosystemie oświetlenie przestało być traktowane jedynie jako element infrastruktury budowlanej, a stało się kluczowym narzędziem produkcyjnym, bezpośrednio wpływającym na rentowność przedsiębiorstwa. Ergonomia oświetlenia w lakierni determinuje nie tylko komfort pracownika, ale przede wszystkim zdolność do bezbłędnej identyfikacji odcieni, wykrywania mikrodefektów podłoża oraz precyzyjnego nakładania powłok, co w konsekwencji eliminuje konieczność kosztownych poprawek.
26 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 EWOLUCJA STANDARDÓW OŚWIETLENIOWYCH W ŚWIETLE NORMY PN-EN 12464-1 Podstawą projektowania systemów oświetleniowych w profesjonalnych obiektach serwisowych jest norma PNEN 124641:2022 (EN 124641:2021), zatytułowana „Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach”. Dokument ten definiuje wymagania ilościowe i jakościowe, które muszą być spełnione, aby zapewnić bezpieczeństwo, wydajność i komfort widzenia. W procesach lakierniczych, które charakteryzują się ekstremalnymi wymaganiami w zakresie percepcji detali i barw, norma ta stawia poprzeczkę znacznie wyżej niż w przypadku standardowych hal produkcyjnych czy magazynów. Analiza wymogów normatywnych wskazuje na konieczność uwzględnienia kilku krytycznych parametrów, takich jak eksploatacyjne natężenie oświetlenia (Em), równomierność (Uo), wskaźnik olśnienia (RUGL) oraz współczynnik oddawania barw (Ra). Należy przy tym pamiętać, że wartości podane w normie są wartościami eksploatacyjnymi, co oznacza, że projektant musi założyć współczynnik utrzymania (fm), kompensujący naturalne starzenie się źródeł światła i ich zabrudzenie w trudnych warunkach lakierni. PARAMETRY OŚWIETLENIA DLA KLUCZOWYCH STREF LAKIERNI Właściwy dobór parametrów zależy od charakteru wykonywanych czynności. Poniższa tabela przedstawia zestawienie wymagań dla poszczególnych obszarów roboczych w nowoczesnym serwisie, opierając się na wytycznych normatywnych oraz dobrych praktykach inżynierskich LAKIERNIA Rodzaj wnętrza / strefa zadania Natężenie oświetlenia (Em[lx]) Równomierność (Uo) Wskaźnik oddawania barw (Ra) Uwagi techniczne Kabina lakiernicza (natrysk) 1000 - 1500 0,70 > 90 Wymagana szczelność i ATEX Stanowisko kontroli barw 1000 - 1500 0,70 >95 Barwa zbliżona do dziennej Strefa przygotowawcza (szlifowanie) 750 0,60 >80 Wysokie zapylenie (IP6X) Mieszalnia lakierów 500 0,60 >90 Precyzyjne dozowanie pigmentów Magazyn chemii 200 0,40 >80 Czytelność etykiet Strefy komunikacyjne 100 0,40 >40 Bezpieczeństwo ruchu
27 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 LAKIERNIA Jednym z najczęściej pomijanych aspektów w procesie projektowania jest oświetlenie otoczenia i tła. Zgodnie z normą PN-EN 12464-1, jeśli natężenie w obszarze zadania wynosi >750 lx, oświetlenie w bezpośrednim otoczeniu musi wynosić co najmniej 500 lx, a w obszarze tła nie mniej niż 166 lx. Takie stopniowanie jasności zapobiega gwałtownym adaptacjom wzroku lakiernika, co bezpośrednio przekłada się na mniejsze zmęczenie i wyższą koncentrację podczas wielogodzinnej pracy. FIZYKA ŚWIATŁA W PROCESIE LAKIEROWANIA: BARWA I ODDAWANIE BARW W lakiernictwie samochodowym, gdzie dobór odcienia (tzw. color matching) jest jednym z najtrudniejszych etapów naprawy, parametry jakościowe światła mają znaczenie nadrzędne nad jego ilością. Dwa kluczowe parametry to temperatura barwowa (Tcp) wyrażana w Kelwinach [K] oraz współczynnik oddawania barw (CRI lub Ra). OPTYMALNA TEMPERATURA BARWOWA Praktyka warsztatowa oraz zalecenia producentów lakierów wskazują na przedział 4000 K – 4500 K jako optymalny dla oświetlenia ogólnego w kabinie. Jest to światło białe, neutralne, które najlepiej symuluje naturalne warunki oświetleniowe bez wprowadzania dominanty żółtej (charakterystycznej dla źródeł ciepłych < 3000 K) lub niebieskiej (typowej dla bardzo chłodnych źródeł > 6000 K). Niemniej jednak, w specjalistycznych procesach inspekcyjnych i detailingowych, trendem jest stosowanie oświetlenia o zmiennej temperaturze barwowej. Chłodniejsze barwy, rzędu 5000 K – 6500 K, są idealne do wykrywania defektów strukturalnych, takich jak skórka pomarańczy czy rysy po szlifowaniu, ponieważ zwiększają kontrast widzenia. Z kolei cieplejsze barwy mogą być pomocne przy ocenie krycia kolorów o dużej zawartości czerwonych i żółtych pigmentów. ZNACZENIE WSKAŹNIKA CRI (Ra) Współczynnik oddawania barw określa, jak wiernie postrzegane są kolory oświetlonych przedmiotów w porównaniu do światła wzorcowego (słonecznego). Dla lakierni absolutnym minimum jest Ra >85, jednak standardem w nowoczesnych obiektach staje się Ra >90 lub nawet Ra >95. Niska wartość tego wskaźnika prowadzi do zjawiska metameryzmu – sytuacji, w której kolor wydaje się idealnie dobrany w świetle kabiny, ale po wyjeździe pojazdu na zewnątrz wykazuje rażące różnice w odcieniu względem sąsiednich elementów. TECHNOLOGIA LED: PRZEŁOM W EFEKTYWNOŚCI I JAKOŚCI Inwestycja w oświetlenie LED przestała być postrzegana w kategorii luksusu, a stała się standardem podyktowanym rachunkiem ekonomicznym.
28 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 LAKIERNIA W porównaniu do tradycyjnych świetlówek liniowych (T8) czy lamp halogenowych, technologia diodowa oferuje szereg przewag technologicznych, które są kluczowe w specyficznym środowisku lakierni. PRZEWAGI OPERACYJNE SYSTEMÓW LED Główne korzyści z zastosowania opraw LED obejmują: • Energooszczędność: Diody LED zamieniają do 90% dostarczonej energii w światło widzialne, podczas gdy tradycyjne żarówki jedynie ok. 10%. Przekłada się to na spadek zużycia energii o 60-80%. • Długowieczność: Przewidywany czas pracy modułów LED to 36 000 – 50 000 godzin, co przy standardowej eksploatacji lakierni oznacza ponad 10 lat bezawaryjnej pracy. • Brak migotania: Stabilne, wolne od efektu stroboskopowego światło chroni wzrok pracowników i zapobiega bólom głowy wywołanym pracą przy tradycyjnych świetlówkach. • Niska emisja ciepła: LEDy generują znacznie mniej ciepła, co ma kolosalne znaczenie w kabinach lakierniczych, gdzie temperatura musi być ściśle kontrolowana, aby uniknąć błędów w rozlewności lakieru. • Kierunkowość światła: Diody emitują światło w kącie 180 stopni, co pozwala na lepsze skupienie strumienia na lakierowanej powierzchni bez strat wynikających z odbić od obudowy, co jest problemem w świetlówkach świecących w pełnym kącie 360 stopni. Współczesne oprawy LED do lakierni charakteryzują się bardzo wysoką skutecznością świetlną, sięgającą nawet 145–181 lm/W, co pozwala na uzyskanie wymaganego natężenia 1000 lx przy znacznie mniejszej mocy zainstalowanej niż w przypadku systemów starszej generacji. BEZPIECZEŃSTWO TECHNICZNE: STANDARDY ATEX I SZCZELNOŚĆ IP Lakiernia, a w szczególności kabina natryskowa, jest miejscem o podwyższonym ryzyku wystąpienia atmosfer wybuchowych. Proces nanoszenia lakierów rozpuszczalnikowych powoduje powstawanie mgły palnych substancji, które w połączeniu z tlenem mogą doprowadzić do eksplozji przy pojawieniu się najmniejszej iskry. DYREKTYWA ATEX W PRAKTYCE LAKIERNICZEJ Oprawy oświetleniowe instalowane wewnątrz kabin muszą posiadać certyfikat ATEX (Atmosphères Explosibles). Wymagania te obejmują: • Strefy zagrożenia: W lakierniach najczęściej wyznacza się Strefę 1 lub 2 (dla gazów) oraz 21 lub 22 (dla pyłów). Dobór oprawy musi odpowiadać danej strefie.
29 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 LAKIERNIA • Klasa temperaturowa: Dla lakierni standardem jest klasa T4, co oznacza, że maksymalna temperatura powierzchni oprawy nie może przekroczyć 135°C, czyli temperatury bezpiecznej dla większości oparów rozpuszczalników. • Budowa hermetyczna: Obudowy są projektowane tak, aby uniemożliwić przedostanie się mieszanki wybuchowej do wnętrza urządzenia. Warto podkreślić, że obudowy wykonane z poliestru wzmocnionego włóknem szklanym (GRP) wykazują wybitną trwałość w agresywnym środowisku. Testy wykazują, że nawet po 20 latach pracy w trudnych warunkach ich wytrzymałość mechaniczna spada jedynie o 10-15%. SZCZELNOŚĆ I ODPORNOŚĆ CHEMICZNA Poza aspektem wybuchowości, oprawy muszą być odporne na wilgoć, pył oraz osiadanie mgły lakierniczej. Stopień ochrony IP65 gwarantuje pyłoszczelność oraz ochronę przed strugami wody, co jest niezbędne podczas okresowego mycia i konserwacji kabiny. Ważna jest również odporność na chemikalia – klosze opraw powinny być wykonane z hartowanego szkła lub poliwęglanu stabilizowanego UV, który nie zmatowieje pod wpływem oparów rozpuszczalników, takich jak ksylen czy aceton. INŻYNIERIA ROZMIESZCZENIA OPRAW: OŚWIETLENIE BEZCIENIOWE I ERGONOMIA Najczęstszym problemem w lakierniach nie jest brak światła, lecz jego niewłaściwy rozsył. Tradycyjne oświetlenie montowane wyłącznie w suficie powoduje rzucanie cieni przez sylwetkę lakiernika na obrabiany element, a także niedoświetlenie dolnych partii pojazdu. Parametr Wymaganie minimalne Zalecane Klasa ochronności (IP) IP54 IP65 / IP66 Certyfikacja bezpieczeństwa ATEX / IECEx ATEX + CNBOP Materiał obudowy GRP / Stal nierdzewna GRP (odporność na korozję) Odporność mechaniczna IK07 IK10
30 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 LAKIERNIA PROJEKTOWANIE UKŁADU OŚWIETLENIOWEGO Aby uzyskać warunki zbliżone do oświetlenia bezcieniowego, oprawy powinny być rozmieszczone w sposób wielopunktowy i wielokierunkowy: 1. Oświetlenie górne w skosach: Montaż opraw pod kątem 45 stopni na styku ścian i sufitu pozwala na równomierne doświetlenie dachu oraz płaszczyzn poziomych pojazdu (maska, klapa) bez generowania oślepiających refleksów. 2. Oświetlenie boczne (pionowe i poziome): Instalacja lamp na ścianach bocznych jest niezbędna do precyzyjnego lakierowania elementów pionowych (drzwi, błotniki). Zaleca się montaż na dwóch wysokościach: ok. 50 cm od podłogi (dla doświetlenia progów i dolnych krawędzi) oraz na wysokości ok. 150-180 cm. 3. Cross-illumination (Oświetlenie krzyżowe): Taki układ minimalizuje powstawanie martwych stref świetlnych, co jest kluczowe przy malowaniu złożonych kształtów, takich jak wnęki drzwiowe czy nadkola. Praktycy podkreślają, że oświetlenie pionowe co metr przy ścianach bocznych jest rozwiązaniem zapewniającym doskonałą widoczność na całej wysokości pojazdu, choć wiąże się z większą liczbą opraw i wyższym kosztem instalacji. ZARZĄDZANIE SEKCJAMI I REGULACJA JASNOŚCI Nowoczesne instalacje powinny umożliwiać sekcyjne włączanie oświetlenia. Możliwość rozświetlenia tylko jednej strony kabiny lub tylko górnych rzędów lamp pozwala na znaczące oszczędności energii podczas prac przygotowawczych, gdy pełne natężenie 1500 lx nie jest wymagane. Dodatkowo, systemy wyposażone w zdalne sterowanie lub panele DALI pozwalają na płynną regulację jasności, co pomaga uniknąć olśnienia przy pracy z jasnymi kolorami lub lakierami perłowymi. INTELIGENTNE STEROWANIE OŚWIETLENIEM (DALI i IoT) Wdrażanie cyfrowych systemów sterowania, takich jak protokół DALI (Digital Addressable Lighting Interface), stanowi kolejny etap optymalizacji ergonomii i kosztów w lakierniach. Systemy te pozwalają na precyzyjne adresowanie każdej oprawy z osobna przez dwużyłowy przewód sterujący. PRAKTYCZNE KORZYŚCI Z AUTOMATYZACJI Zastosowanie inteligentnych systemów sterowania generuje dodatkowe korzyści: • Daylight Harvesting: Czujniki natężenia światła mogą automatycznie redukować moc lamp sztucznych w strefach lakierni z dostępem do światła dziennego, utrzymując stały poziom jasności na stanowisku.
31 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 LAKIERNIA • Czujniki obecności: W strefach przygotowawczych czy mieszalniach światło może włączać się tylko wtedy, gdy pracownik przebywa w danym obszarze, co eliminuje marnotrawstwo energii. • Scenariusze świetlne: Możliwość zaprogramowania gotowych trybów pracy, np. "Mieszanie", "Natrysk", "Suszenie" (zredukowana moc) czy "Kontrola końcowa". • Monitoring i diagnostyka: System DALI raportuje o uszkodzeniu konkretnego modułu LED czy zasilacza bezpośrednio do aplikacji mobilnej lub systemu zarządzania warsztatem, co drastycznie skraca czas serwisu. Wdrożenie inteligentnego sterowania pozwala na uzyskanie dodatkowych 20-40% oszczędności ponad to, co daje sama wymiana oświetlenia na LED. ANALIZA EKONOMICZNA I CASE STUDIES MODERNIZACJI Decyzja o modernizacji oświetlenia w lakierni opiera się przede wszystkim na twardych danych finansowych. Zwrot z inwestycji (ROI) w technologię LED jest jednym z najszybszych w całym sektorze wyposażenia warsztatowego. Przykłady wdrożeń (Case Studies) Poniższa tabela prezentuje efekty modernizacji oświetlenia w polskich zakładach przemysłowych i warsztatach, obrazując potencjał oszczędności. Klient / Branża Skala oszczędności energii Roczne oszczędności finansowe Czas zwrotu (ROI) Zastosowane technologie Arix Poland (Produkcja) 85% 112 000 PLN 16 m-cy LED + sterowanie DALI Werner Kenkel (Przemysł) 81% - 24 m-ce LED + czujniki natężenia Drumet (Przemysł ciężki) 80% - 12 m-cy LED + inteligentne sterowanie Hala 8 tys. $m^2$ 91% - - System DALI + optymalizacja
32 e-AUTO SERVICE MANAGER 04 - 2026 LAKIERNIA Inwestycja w LED to nie tylko spadek rachunków za prąd. To również redukcja kosztów serwisu (brak konieczności cyklicznej wymiany świetlówek) oraz możliwość uzyskania tzw. białych certyfikatów, które pozwalają na odzyskanie do 85% kosztów inwestycji poprzez dofinansowania. SPECJALISTYCZNE OŚWIETLENIE INSPEKCYJNE: DETAILING I KONTROLA JAKOŚCI W lakiernictwie precyzyjnym oraz coraz popularniejszym w Polsce detailingu, oświetlenie ogólne jest niewystarczające. Zagraniczne trendy, szczególnie z USA i Europy Zachodniej, wskazują na rosnące znaczenie mobilnych systemów inspekcyjnych. SYSTEMY TYPU "SWIRL FINDER" Są to lampy ręczne lub na statywach, które emitują światło o bardzo wysokim kontraście, pozwalające na dostrzeżenie wad niewidocznych w świetle rozproszonym: • Hologramy i zarysowania: Specjalne soczewki skupiające wiązkę pozwalają na identyfikację tzw. "swirls" po polerowaniu. • Wady strukturalne: Lampy o zmiennej temperaturze barwowej (np. Scangrip Multimatch R czy Unilite CRI-3350) pozwalają na dopasowanie światła do koloru lakieru, co jest kluczowe przy wykrywaniu niedoskonałości na trudnych lakierach metalizowanych i perłowych. • Oświetlenie na pistolecie: Nowoczesnym rozwiązaniem są latarki montowane bezpośrednio na pistolecie lakierniczym (np. systemy od LUWO), które oświetlają strumień lakieru w czasie rzeczywistym, co ułatwia pracę w głębokich wnękach i narożnikach. NAJCZĘSTSZE BŁĘDY W PROJEKTOWANIU I EKSPLOATACJI OŚWIETLENIA Mimo dostępności zaawansowanych technologii, w wielu lakierniach wciąż popełniane są błędy, które negatywnie wpływają na jakość pracy i generują niepotrzebne koszty. 1. Stosowanie opraw nieodpornych na chemię: Użycie tanich kloszy z poliwęglanu bez powłoki ochronnej kończy się ich szybkim zmatowieniem pod wpływem oparów rozpuszczalników, co drastycznie ogranicza ilość światła. 2. Brak oświetlenia dolnego: Skupienie się tylko na suficie kabiny powoduje, że dolne partie pojazdu (progi, zderzaki) są lakierowane "na wyczucie".
RkJQdWJsaXNoZXIy ODk4Nzg=